Laatst gewijzigd: donderdag 27 september 2001

Walvisachtigen


orde Cetacea

onderorde Mysticeti Baardwalvissen
Baleen Whales
Bartenwale
Bardehvaler
Hetulavalaat
Bardvalar
Bardehvaler
Mysticètes
Misticeti
Ballenas de barbas
onderorde Odontoceti Tandwalvissen
Toothed Whales
Zahnwale
Tannhvaler
Hammasvalaat
Tandvalar
Tandhvaler
Odontocètes
Odontoceti
Ballenas dentadas

De onderordes

De moderne walvisachtigen, de orde Cetacea, worden vertegenwoordigd door 2 onderordes: de balein- of baardwalvissen (Mysticeti) en de tandwalvissen (Odontoceti). De derde onderorde, de oerwalvissen (Archeoceti) zijn uitgestorven. De belangrijkste verschillen tussen de moderne onderordes zijn:

Baleinwalvissen Tandwalvissen
Geen tanden. In plaats daarvan hebben ze baleinplaten aan de bovenkaak. De baleinen bestaan uit keratine. Alle soorten hebben tanden. Het aantal tanden loopt van 2 bij sommige spitssnuitdolfijnen tot meer dan 250 bij sommige dolfijnensoorten.
Twee ademopeningen (neusgaten) Eén enkel neusgat (blaasgat)
De schedel is symmetrisch De schedel is asymmetrisch
De "meloen" is alleen in een embryonaal stadium aanwezig en is (vrijwel) afwezig in volwassen dieren. Baardwalvissen hebben geen sonar (echolokatie). De "meloen" is goed ontwikkeld. Die speelt een belangrijke rol bij de sonar (echolokatie).

Baardwalvisskelet (noordkaper)
Tandwalvisskelet (zwaardwalvis of orka)

Een opmerking over de systematiek van de walvisachtigen

De systematiek (taxonomie) van de walvisachtigen is nog steeds volop in beweging. Recente ontwikkelingen op het gebied van de paleontologie, moleculaire biologie (met name DNA analyses) en de phylogenie hebben tot nieuwe inzichten geleid. In een recente publicatie heeft Rice (1998) een aantal nieuwe walvisfamilies voorgesteld en heeft een aantal varianten die voorheen mogelijk hooguit als ondersoort erkend waren de status van een nieuwe soort gegeven. Bovendien zijn de wetenschappelijke namen van sommige soorten aangepast.

In de volgende paginas is de meer traditionele lijst van soorten en families gehanteerd, maar daar waar er belangrijke verschillen zijn met de lijst van Rice zijn de nieuwe namen ook vermeld en zijn families tussengevoegd. Deze toevoegingen zijn gemarkeerd met een .

Bron

Rice, D.W. (1998)
Marine mammals of the world - Systematics and distribution
Society of Marine Mammalogy Special Publication Number 4, 231 pp.

De plaats van de potvissen

De potvissen worden bij de tandwalvissen gerekend, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat ze eigenlijk nauwer aan de baleinwalvissen verwand zijn dan aan de tandwalvissen. Daarvoor zijn de volgende aanwijzingen:

Op basis van het voorgaande kan de relatie tussen de walvisachtigen er als volgt uitzien. Let op dat met name de plaats van de spitssnuitdolfijnen (Ziphiidae) en de rivierdolfijnen (Platanistidae) nog onduidelijk is.

Zie voor meer informatie:

Evans, P.G.H (1987)
The natural history of whales and dolphins. Christopher Helm, London
Klima, M. (1995)
Cetacean phylogeny and systematics based on the morphogenesis of the nasal skull. Aquatic Mammals 21(2):79-89
Milinkovitch, M.C., Orti, G. and Meyer, A. (1993)
Revised phylogeny of whales by mitochondrial ribosomal DNA sequences. Nature 361: 346-348

Bronnen voor de namen in de diverse talen

Opmerking: Er zijn geen duidelijke regels voor populaire namen van dieren. De lijsten van namen in de volgende paginas is zeker niet uitputtend en er kunnen vele regionale varianten van een soortnaam per taal zijn. Sommige soorten hebben mogelijk helemaal geen officiële naam in bepaalde talen. De populaire namen zijn gebaseerd op de hieronder vermelde bronnen. Correcties en aanvullingen zijn welkom. Als je een lijst van namen hebt in een taal die hier nog niet bij staat, dan kan je hier een soortenlijst ophalen. Dat is een Word document (virusvrij volgens de meest recente scanner van McAfee). Stuur de ingevulde versie per e-mail aan: jaap@rosmarus.com 

M. Klinowksa (1991)
Dolphins, Porpoises and Whales of the World. The IUCN Red Data Book
IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, U.K.
M. Camm and B. Stonehouse (1983) (Vertaling: M.A. IJsseling & A. Scheyground)
Zeezoogdieren. Thieme, Zutphen, the Netherlands
A. Collet (1999) (Vertaling: Jutta Koch)
Tanz mit den Walen. Econ & List Taschenbuch Verlag, München, Germany
D. W. MacDonald (ed.) (1985) (Vertaling: Ragnar Frislid)
Verdens dyr - Havets pattedyr. J.W. Cappelens Forlag A-S, Oslo, Norway
De finse namen zijn verzorgd door de Universiteit van Helsinki en Tampereen Särkänniemi OY.
B. Stonehouse and M. Camm (1983) (Vertaling: Lennart Stenberg)
Haverts däggdjur. Wahlström & Widstrand, Stockholm, Sweden.
M. Carwardine (1997) (Vertaling: Carl Kinze)
Hvaler og delfiner i farver. Politikens Forlag A/S, Copenhagen, Denmark
De franse namen zijn verzorgd door Anne Collet
De italiaanse namen zijn verzorgd door Alessandro Bortolotto (Zoönomia)
T.A. Jefferson, S. Leatherwood and M.A. Webber (1996)
Marine mammals of the world. ETI World Biodiversity Database CD-ROM series.
Expert Center for Taxonomic Identification, Amsterdam, The Netherlands
Aanvullende spaanse namen zijn verzorgd door Alfred Boeren
De portugese namen zijn verzorgd door Pedro Martins (Projecto Delfim)

Anne Collet, Alessandro Bortolotto, Alfred Boeren, Pedro Martins en de medewerkers van Särkänniemi en de universiteit van Helsinki worden uitdrukkelijk bedankt voor hun bijdrage.


Terug naar de voorpagina